21 ธ.ค. 57 : เก็บข้อมูลลายผ้าทอมือกับกลุ่มสตรีทอผ้าบ้านแต้

22 Dec
16069973951_fedc94315c_z

วันที่ 21 ธ.ค. 57 เราเข้าไปที่บ้านแต้ อุทมพร เพื่อเก็บข้อมูลลายผ้าทอมือ โดยครั้งนี้เราตรงไปที่บ้านประธานกลุ่มโดยตรง คือ คุณแม่ดอกซ้อน โดยคุณแม่ดอกซ้อน มีผ้าจากสมาชิกในกลุ่มเก็บเอาไว้ค่อนข้างมาก เพื่อรอการจำหน่ายออกไป ผ้าส่วนใหญ่ของที่นี่จะเป็นมัดหมี่ ย้อมสีเคมี โดยทั้งหมดเป็นหมี่โอบทั้งสิ้น ซึ่งจะมีลักษณะที่สวยงามกว่าหมี่แต้ม และมีกระบวนการย้อมที่ยุ่งยากกว่า ความรู้ใหม่ที่เราได้รับจากการสัมภาษณ์ คือ ปัจจุบันกลุ่มแม่บ้านทอผ้าจะมีลักษณะทำงานเป็นอุตสาหกรรมในครัวเรือนมากขึ้น กลุ่มผู้ทอผ้าจะทำหน้าที่ทออย่างเดียว โดยแบ่งหน้าที่ออกเป็นระบบ ซึ่งจะมีผู้ปลูกหม่อนเลี้ยงไหมโดยเฉพาะ มีผู้สาวไหม ย้อม มัดหมี่โดยเฉพาะ สำหรับกลุ่มแม่บ้านที่บ้านแต้ ก็จะทำหน้าที่ทออย่างเดียว โดยผู้มัด กับผู้ทอ จะไม่ใช่คนคนเดียวกัน ดังนั้นปัญหาที่ผู้วิจัยพบคือ การสอบถามความเป็นมาเป็นไปเกี่ยวกับลายผ้าทอโดยการถามไถ่กับผู้ทอ จะไม่ค่อยได้ลายละเอียดอะไรมากนัก เพราะทำหน้าที่ทออย่างเดียว ซึ่งระบบการทำงานแบบนี้ พบได้ในกลุ่มแม่บ้านทั่วไปในจังหวัดศรีสะเกษเท่าที่ผู้วิจัยลงไปสัมผัสและเก็บข้อมูลในพื้นที่ การทำงานในทุกขึ้นตอนของการทอผ้า จะถูกกระจายหน้าที่ออกไปให้มีการทำงานหน้าที่กันโดยเฉพาะไม่ทับซ้อนกันตามความเชี่ยวชาญ … Read More »

16 ธ.ค. 57 เก็บข้อมูลลายผ้าทอมือ เขต อ.ปรางค์กู่

17 Dec
15863221029_1843c38f33_z

ช่วงนี้เป็นวันหยุดเนื่องจากเป็นช่วงของการแข่งขันกีฬาบุคคลากรมหาวิทยาลัยราชภัฏ ในภาคอีสานตอนล่าง ทำให้บุคลากรเกือบทั้งหมดเดินทางไปแข่งขั้น เชียร์กีฬา กันที่จังหวัดมหาสารคามกันเกือบหมด ทำให้พอมีเวลาจัดการลงพื้นที่ เก็บข้อมูลการวิจัยเกี่ยวกับลายผ้าทอมือพื้นเมืองกันอีกครั้ง เราเลือกพื้นที่ในการลงเก็บข้อมูลโดยพิจารณาจากรายชื่อวิสหกิจชุมชน (SME) ที่ดำเนินงานเกี่ยวกับการทอผ้าไหมเป็นหลัก ซึ่งกระจายอยู่ในทุกอำเภอของจังหวัดศรีสะเกษ แต่วันนี้เราเลือกพื้นที่ที่ทีมวิจัยเองคุ้ยเคยก่อน คือ อำเภอปรางค์กู่ ซึ่งในเขตอำเภอปรางค์กู่เองมีอยู่หลายหมู่บ้านที่มีชื่อเสียงเกี่ยวกับการทอผ้าไหม และการออกแบบลวดลายในการทอ ไม่ว่าจะเป็นลายผ้ามัดหมี่ ลายผ้ายกดอก เป็นต้น วันนี้เราพบลายผ้าหลายลายที่น่าสนใจ ตลอดจนได้รับความรู้ใหม่ๆ เกี่ยวกับการทอผ้าไหม การออกแบบลวดลาย จากการสัมภาษณ์ประธานกลุ่มแม่บ้านหลายๆ ที่ เราพบการออกแบบลวดลายผ้ามัดหมี่ที่น่าสนใจหลายลายเช่น ลายปราสาทปรางค์กู่ ซึ่งออกแบบโดยกลุ่มแม่บ้านใน บ้านกู่ หมู่ที่ 1 ซึ่งอยู่ใกล้กับปราสาทปรางค์กู่ จึงได้นำตัวปรางสาทปรางค์กู่ มาออกแบบเป็นลวดลายบนผ้าไหมมัดหมี่ Full Album : https://www.flickr.com/photos/62606296@N04/sets/72157649393693218/

28 เม.ย. 57 เรือมมะม็วด หรือ รำแม่มด บ้านใจดี อ.ขุขันธุ์

12 May
14062220421_c04facf3e4_z

  เราได้รับการประสานงานจากคนในพื้นที่ว่าวันที่ 28 เม.ย. จะมีการจัดพีธีการรำแม่มดในพื้นที่ บ้านใจดี อำเภอขุขันธ์ุ คณะผู้วิจัยในโครงการวิจัยภูมิปัญญาท้องถิ่นด้านการดูแลรักษาสุขภาพในสี่กลุ่มชาติพันธุ์ จังหวัดศรีสะเกษ เลยทำการลงพื้นที่เพื่อสังเกตุการณ์อย่างใกล้ชิด รำแม่มด หรือเรือมมะม็วด ของชาติพันธุ์เขมร เป็นการประกอบพิธีกรรมที่เกี่ยวเนื่องกับความเชื่อในการรักษา หรือขจัดปัดเป่าโรคภัยไข้เจ็บให้แก่ผู้ป่วย ซึ่งกระบวนการจะคล้ายกับผีฟ้า ของทางชาติพันธุ์ลาว เริ่มต้นจากการที่ผู้ป่วย หรือผู้ที่เกิดอาการเจ็บไข้ ไปดูหรือวิเคราะห์หาที่มาของอาการเจ็บไข้ กับหมอมอ, แม่ครู หรือที่เรียกกันว่า ดูมอ ซึ่งถ้าหากทางหมอมอบอกว่าที่มาของการเจ็บไข้นั้นเกิดจากสาเหตุที่เหนือธรรมชาติ ก็ให้ทำการบนบานสานกล่าวเพื่อขอให้หายจากอาการเจ็บไข้ เมื่อผู้ที่เจ็บไข้ มีอาการดีขึ้นแล้ว จึงเริ่มจัดพิธีกรรมเรือมมะม็วด เพื่อเป็นการแก้การบนบาน วันที่คณะวิจัยลงไปสังเกตุการณ์ที่บ้านใจดี ผู้ป่วยที่เป็นผู้จัดพิธีนั้นเกิดอาการเจ็บหลังอย่างรุนแรง ไปหาหมอแผนปัจจุบันมาหลายต่อหลายที่ ปรากฏว่าไม่สามารถรักษาให้หาย หรือบรรเทาอาการให้ดีขึ้นได้ ผู้ป่วยจึงตัดสินในไปดูมอ และเกิดการบนบานเกิดขึ้น จากการสังเกตุการณ์ของคณะผู้วิจัยพบว่า ชาวบ้านในชุมชนบ้านในดีซึ่งเป็นชุมชนของกลุ่มชาติพันธุ์เขมร มีความเชื่ออย่างเหนียวเน่นอยากมากเกี่ยวกับการรักษาเยียวยาโรคภัยด้วยการประกอบพิธีกรรมเรือมมะม็วด … Read More »

วิดีโอลำผีฟ้า บ้านดอนหลี่ อ.ปรางค์กู่ จ.ศรีสะเกษ

7 May
Screen Shot 2558-02-05 at 9.07.14 AM

ลำผีฟ้า บ้านดอนหลี่ อ.ปรางค์กู่ จ.ศรีสะเกษ from Phisan Shukkhi on Vimeo. หลังจากลงพื้นี่บ้านดอนหลี่ อ.ปรางค์กู่ จ.ศรีสะเกษ เพื่อเก็บขอมูล ถ่ายทำวิดีโอ การประกอบพิธี ตลอดทั้งการสัมภาษณ์แม่ครู ทีมงานรืบนำเอาวิดีโอทั้งหมดมาประมวลผล เพื่อทำการตัดต่อ เรียบเรียง ให้เป็นเรื่องราวในประเด็นของการวิจัยให้ครบถ้วน โดยการตัดต่อ เราใช้โปรแกรมที่ง่ายที่สุด คือ โปรแกรม iMovie ทำการตัดต่อออกมา ผลที่ได้น่าพอใจมาก และเลือกที่จะ Upload เข้าไปไว้ใน Vimeo เพื่อให้สามารถดูผ่านอินเตอร์เน็ตในความระเอียดแบบ HD ได้

สัมภาษณ์ข้อมูลการทอผ้า บ้านดอนหลี่ 22 ก.พ. 57

25 Feb
12767280444_39d85363c8_z

ปัญหาที่เจอสำหรับการวิจัยการพัฒนาระบบสนเทศลายผ้าทอฯ ในตอนนี้คือ นักวิจัยมีความรู้เกี่ยวกับผ้าทอน้อยมาก แม้ว่าปัจจุบันทุกสิ่ง ทุกอย่างจะสามารถศึกษาหาความรู้จากเอกสาร สิ่งพิมพ์ หรืออินเตอร์เน็ตได้หมดแล้ว แต่อย่างไรก็ตามแค่การอ่านหรือการเรียนรู้จาก Explicit Knowledge อย่างเดียวคงไม่ช่วยให้เรากระจ่างแจ้งแต่อย่างใด ดังนั้นทางที่ง่ายที่สุด คือการลงไปสัมผัสกับของจริง ความรู้จริง กระบวนการจริงๆ ให้เห็นกับตา และเรียนรู้จากการบอกกล่าวจากผู้ที่มี Tacit Knowledge เองเลยคงดีที่สุด การลงพื้นที่ครั้งนี้เราเลือกพื้นที่ศึกษา ที่ บ้านดอนหลี่ อำเภอปรางค์กู่ จังหวัดศรีสะเกษ เพราะเรื่องความสะดวกในการลงพื่นที่เนื่องจากความคุ้นเคย และมีผู้ที่พร้อมจะให้ข้อมูลกับเราอยู่แล้ว นับว่าเป็นโชคดีที่ในขณะลงพื้นที่ ผู้ทอกำลังทอผ้าไหมตีนเหยียบ ลายลูกแก้วอยู่พอดี เลยได้เรียนรู้เคล็ดลับการขึ้นลายลูกแล้ว และได้เห็นการทอกับตาพอดีเช่นกัน รูปภาพทั้งหมดใน Flickr : http://www.flickr.com/photos/62606296@N04/sets/72157641501460443/